Mất “tấm chăn” bảo hộ

Theo ông Phạm Từ - phó tổng cục trưởng Tổng cục Du lịch, năng lực cạnh tranh của DNLH VN chưa cao, sản phẩm chưa đa dạng, vốn thấp, công nghệ kinh doanh lạc hậu... Bấy lâu nay DNLH VN vẫn được bảo hộ. Pháp luật về du lịch không cho phép DNLH nước ngoài đặt chi nhánh hoặc thành lập DN 100% vốn nước ngoài.

Theo Hiệp định thương mại Việt - Mỹ, từ cuối năm 2004 hãng lữ hành Mỹ nắm giữ 51% vốn trong liên doanh với đối tác VN. Và từ giữa tháng 12-2006, hãng lữ hành Mỹ có quyền thành lập công ty 100% vốn nước ngoài tại VN kinh doanh du lịch cho khách nước ngoài (phải sử dụng hướng dẫn viên người VN). Đối với nhiều thị trường khác, thời điểm mở cửa diễn ra theo lộ trình VN cam kết khi gia nhập WTO.

Việc thành lập DNLH có vốn đầu tư nước ngoài cũng bị hạn chế bằng hàng loạt “rào cản” như chỉ được kinh doanh khách quốc tế, phải có vốn pháp định từ 1 triệu USD trở lên, tỉ lệ góp vốn của phía VN phải từ 51% trở lên... “Tuy nhiên, khi gia nhập WTO, chúng ta phải chấp nhận những DN 100% vốn nước ngoài tại VN” - ông Từ nói.

Giám đốc Công ty lữ hành Hanoitourist Phùng Quang Thắng cho biết nhiều hãng lữ hành nước ngoài đã “nghe ngóng” khả năng được trực tiếp đưa khách quốc tế vào VN. Ông Trương Nam Thắng - giám đốc chi nhánh Công ty liên doanh dịch vụ du lịch OSC-SMI tại Hà Nội - nhận định trong các loại hình dịch vụ du lịch, DN nước ngoài sẽ nhảy vào kinh doanh lữ hành trước tiên do vốn đầu tư ít, chi phí thấp, thủ tục thành lập DN đơn giản và một lợi thế khác nữa là họ đã khá thông hiểu thị trường VN.

Sẽ khó cho các DN VN vì thời gian qua nguồn khách chủ yếu là từ các đối tác nước ngoài chứ DN chưa thể tự khai thác được. Vì vậy, khi hàng rào bảo hộ bị dỡ bỏ, sớm muộn gì DN trong nước cũng bị đối tác nước ngoài bỏ rơi.

Ngay cả các công ty lữ hành liên doanh với nước ngoài - luôn chiếm những vị trí cao nhất trong danh sách 10 DNLH hàng đầu - cũng phải đối mặt với khó khăn. “Khi đã được trực tiếp đưa khách quốc tế vào, phía nước ngoài chẳng dại gì duy trì liên doanh nữa. Theo ông Nguyễn Văn Cử - phó giám đốc Công ty liên doanh du lịch Hồ Gươm-Diethelm, các hãng nước ngoài sẽ huy động hệ thống đại lý rộng khắp tại nhiều nước để hút khách đang và sẽ đến VN.

Với nguồn tài chính dồi dào, DN nước ngoài sẽ tung ra các chương trình khuyến mãi trong thời gian nhất định để loại bỏ đối thủ yếu hơn về vốn. Các hãng nước ngoài có nguồn khách lớn liên kết với nhau sẽ giành được ưu đãi về đặt phòng khách sạn, vé máy bay... với giá rẻ.

Trụ lại bằng cách nào?

“Ngay từ bây giờ, các DN cần liên kết với nhau để có thể đứng vững trên sân nhà" - ông Nguyễn Quang Lân, giám đốc Sở Du lịch Hà Nội, khuyến cáo.

Theo ông Phùng Quang Thắng, phải xây dựng song song hai thương hiệu mạnh dành cho hai đối tượng khách. Trước tiên, nắm bằng được khách trong nước - đối tượng mà các DNLH nước ngoài không được phép kinh doanh.

Đối với khách quốc tế, thương hiệu được xây dựng dựa trên các ưu điểm nổi bật của du lịch VN để tạo nên sản phẩm chất lượng cao, mang đặc trưng riêng. “Cần chú trọng nghiên cứu và dự báo thị trường; tăng cường quảng bá ở nước ngoài và cử cán bộ sang một số thị trường trọng điểm để trực tiếp khai thác khách” - ông Thắng cho biết.

Nhiều DN đặc biệt quan tâm đến chính sách về du lịch và việc thực thi trong thời gian tới có tạo điều kiện thuận lợi cho DN không. “Nếu không có mặt bằng pháp lý ổn định, bình đẳng giữa các loại hình DN thì khó có thể hội nhập được.

Lâu nay do quản lý thiếu chặt chẽ, mặc dù chưa hội nhập nhưng nhiều nhóm cá nhân, DN nước ngoài vẫn kinh doanh “chui” khách nước ngoài, đặc biệt là thị trường Hàn Quốc, mà không bị xử lý” - ông Lưu Đức Kế, giám đốc chi nhánh Công ty Bến Thành Tourist tại Hà Nội - bức xúc...