No smoking ở Hongkong

Sau nhiều năm tranh luận về phương thức bảo vệ sức khoẻ của khoảng hơn 200.000 người lao động trong ngành công nghiệp không khói khỏi bị hại vì khói thuốc lá, trung tuần tháng 10.2006 vừa qua, giới chức ở Đặc khu hành chính Hongkong thông báo kể từ đầu năm 2007, lệnh cấm hút thuốc chính thức có hiệu lực tại các địa điểm công cộng gồm các cơ sở chính quyền, cửa hàng, nhà ga, các điểm chờ xe taxi, xe buýt… Sang đến năm 2009, hút thuốc cũng sẽ bị cấm tại các quán bar và các địa điểm vui chơi giải trí khác.

Dự thảo luật cấm thuốc lá này đã được thông qua khá dễ dàng sau khi ông York Chow, chánh ủy viên y tế của Hongkong cam kết sẽ thành lập tổ nghiên cứu có nên cho phép các bar và nhà hàng thiết lập khu vực dành riêng cho thực khách nghiện khói thuốc hay không, với điều kiện nơi ấy phải hội đủ các điều kiện về y tế, độ thoáng, hệ thống thông hơi, quạt hút khói… Ngoài ra, trong nội dung luật cấm thuốc mới này còn có điều khoản cấm các nhà sản xuất thuốc lá không còn được phép sử dụng các tính từ “mild” và “light” in trên bao thuốc lá, vì dù có ở mức độ “nhẹ” đến đâu chăng nữa thì chất nicotine cũng gây tác hại cho người hút lẫn người quanh họ.

Như vậy, Hong Kong sẽ là đô thị náo nhiệt của châu Á vươn lên cùng tầm với các thành phố phương Tây gồm New York, Dublin, Rome, Edinburgh… vốn đã cấm hút thuốc nơi công cộng lẫn trong nhà hàng, quán bar và các khu vui chơi giải trí từ vài năm gần đây. Trong số các nước phương Tây cấm hút thuốc nơi công cộng thì Ailen là nước tiên phong đã ban hành lệnh này từ đầu năm 2004. Sau đó, lần lượt Ý, Thụy Điển, Scotland, Na Uy và Tây Ban Nha noi theo. Sắp tới đây sẽ có thêm Bỉ, Anh và Bồ Đào Nha.

Ngay cả Đức, đất nước lâu nay rất ngại bàn chuyện cấm thuốc là do trước đây Adolf Hitler từng cấm hút thuốc nơi công cộng, nay cũng phải đề cập đến việc này. Đảng dân chủ xã hội (SDP) mới đây lập dự thảo luật cấm thuốc lá ở một số nơi công cộng trên khắp lãnh thổ liên bang Đức, trong khi chính quyền thủ đô Berlin định cấm thuốc lá ở mọi nơi công cộng. Trong 3 công dân Đức trưởng thành thì có một người nghiện thuốc và mỗi năm có khoảng 140.000 người Đức chết vì khói thuốc lá.

Còn ở châu Á, Singapore đã cấm hút thuốc nơi công cộng từ năm 1994!

Cấm hút thuốc ở Paris

Với tất cả những ai đã từng du lịch Paris nói riêng và các thành phố khác ở Pháp nói chung, hình ảnh đàn ông, đàn bà vừa nhâm nhi ly cà phê espresso vừa hút thuốc ở “bistro” ven đường vào buổi sáng, buổi chiều và buổi tối là rất quen thuộc. Thế nhưng từ năm 2007 trở đi, điếu thuốc và gạt tàn thuốc sẽ bị “tẩy xoá” khỏi hình ảnh này vì trung tuần tháng 11.2006, bộ trưởng y tế Xavier Bertrand đã quyết định đẩy mạnh chiến dịch chống thuốc lá bằng cách ra lệnh cấm ở tất cả các nơi công cộng.

“Cấm hút thuốc là cần thiết và chắc chắn sẽ gặt hái thành quả như ý vì đây là việc làm quan trọng không thua kém gì chiến dịch đề cao sự thận trọng trong giao thông công cộng. Cả hai đều vì mục tiêu cứu người, cứu chính chúng ta, con cái chúng ta, môi trường của chúng ta”, bộ trưởng Bertrand nhấn mạnh. Ông cho biết từ đầu tháng 2.2007, lệnh cấm hút thuốc bắt đầu có hiệu lực trong các cơ sở hành chính trung ương và địa phương, các nơi công cộng và từ cuối năm 2007 trở đi thì lan rộng sang các bar, nhà hàng, hộp đêm, discothèque…

Chiến dịch chống thuốc lá này rất được Thủ tướng Dominique de Villepin xem trọng sau khi một uỷ ban quốc hội Pháp báo động rằng thuốc lá là nguyên nhân chính khiến mỗi năm có từ 2.500 -5.800 công dân Pháp không nghiện thuốc mà vẫn bị chết. Còn số công dân Pháp chết vì nghiện thuốc lá là 66.000 người! Kết quả các cuộc thăm dò ý kiến của người dân cho thấy đa số ủng hộ lệnh cấm hút thuốc ở nơi công cộng và các điểm giải trí.

Tuy đã tăng thuế tiêu thụ đặc biệt khiến giá bán lẻ một gói thuốc ở Pháp là 5 euro, nhưng dường như người Pháp vẫn chưa bỏ được thói quen đang ngày bị chỉ trích nặng hơn này. Mỗi khi có dịp bay xa, họ không quên mua vài cây thuốc về nhà để dùng. Báo cáo của Ban quan sát Pháp về các chất gây nghiện và ma túy cho biết năm 2005, người Pháp mua ở nước ngoài nhiều hơn năm 2004 đến 1,3 tỷ điếu thuốc. Nhưng nhìn chung, người Pháp cũng đã có giảm đốt thuốc, từ 83,5 tỷ điếu năm 2001 xuống còn 54,8 tỷ năm 2005 (số liệu cung cấp bởi Liên đoàn các nghiệp đoàn kinh doanh thuốc lá Pháp).

Chậm trễ hơn hàng không và khách sạn

Tháng 11.1998, người viết còn được thoải mái hút “3 số” và nhâm nhi tách cappuccino ở “góc dành cho người hút thuốc” khi bay từ TP.HCM đi Paris trên chiếc Boeing 747-400 của hãng Air France. Nhưng từ năm 1999, chuyện này đã không còn được phép nữa.

Mùa hè 2005, trong khi chờ lên chiếc Airbus A340-300 cũng của AF bay từ Paris về TP.HCM, chúng tôi còn vừa hút thuốc vừa truy cập internet trong phòng chờ L’Espace mà AF dành riêng cho hành khách hạng thương nhân ở nhà ga C của sân bay quốc tế Charles-de-Gaulle 2. Hè 2006, cũng không gian ấy, nhưng muốn hút thuốc thì phải ra ngoài, đi bộ một quãng, xuống vài bậc thang, ngồi hút với đủ loại hành khách khác ở một nơi chẳng hề sang, chẳng đẹp và cũng chẳng sạch cho lắm.

Hoá ra phòng chờ dành cho khách VIP của Vietnam Airlines và Singapore Airlines tại sân bay Tân Sơn Nhất vẫn còn trọng thị “thượng đế” nên trong đó có phòng bao bọc bởi kính trong cho những đệ tử của khói thuốc. Trong khi đó, tìm ra nơi dành cho hành khách hút thuốc giữa hai chuyến bay ở sân bay Kuala Lumpur thì còn khó hơn tìm không gian này tại Changi, Singapore.

Ngày nay, thời toàn thế giới chống thuốc lá, có thể nói không sai rằng các nhân viên phi hành của 99,9% tổng số các hãng hàng không dân dụng của toàn thế giới đều thông báo cho hành khách rằng “đây là chuyến bay không hút thuốc; hút thuốc trong buồng vệ sinh là phạm pháp và có thể dẫn đến việc bị phạt nặng”.

Các khách sạn loại trung và loại sang ở châu Âu, Seoul, Hongkong, Bangkok, Phuket, Kuala Lumpur, Langkawi, Penang, Singapore… cũng đã tìm mọi cách khéo léo nhất để nói với những khách hàng “smoker” này rằng họ và những khách “non-smoker” đến sau đều không thích khói thuốc. Khách cần “smoking room” thường phải trọ ở các tầng dưới cùng hoặc ở các phòng sâu thẳm cuối hàng lang, trong ngóc ngách.

Tuy đã nhiều lần nỗ lực mà vẫn chưa bỏ hẳn được nicotine nên người viết “hổ thẹn” mà làm chứng về thực tế này. Họ để sẵn gạt tàn nhưng không có diêm quẹt. “Cần bao diêm, quý khách hãy liên lạc số nội bộ…”, bảng chỉ dẫn cho biết như thế. Một biện pháp làm nản lòng người nghiện thuốc. Ngay cả trong nhà hàng lớn nhất trong khách sạn Hyatt Singapore nằm trên đại lộ Changi cũng không có khu vực dành cho thực khách quen hút thuốc.

Vũ khí tối thượng trị nghiện thuốc lá !?

Số 13 triệu người Pháp nghiện hút thuốc đang đặt nhiều hy vọng vào một sản phẩm mới của Pfizer, nhà sản xuất những viên Viagra nổi tiếng thế giới. Đó là Champix (ở thị trường Mỹ gọi là Chantix), một y dược trị nghiện thuốc lá được giới thiệu là rất hiệu nghiệm, kết quả của công trình nghiên cứu kéo dài 12 năm tiêu tốn hết 800 triệu USD. Pfizer hiện là nhà bào chế thuốc lớn hàng thứ hai tại Pháp với doanh thu 2,2 tỷ euro/năm. Sau khi đã được Cơ quan quản trị thực phẩm và y dược Mỹ cho phép thương mại hoá, mới đây Champix cũng đã được phép tương tự ở thị trường Pháp và châu Âu. Kết quả thử nghiệm trên một số người nghiện thuốc cho thấy Champix có mức hiệu quả cao hơn Zyban, sản phẩm cai nghiện thuốc lá của GlaxoSmithKline. Pfizer dự kiến số tiền thu từ việc kinh doanh Champix tại Pháp sẽ đạt 50 triệu euro vào năm 2009.

Cất cánh và… đốt thuốc

Từ đầu năm 2007, Hong Kong sẽ cấm hút thuốc lá nơi công cộng

“Chúng tôi xin thông báo với quý khách rằng đây là một chuyến bay… được hút thuốc !”. Giọng nói dễ thương của nữ tiếp viên phát ra từ hệ thống loa trong khoang máy bay. Chuyện đùa chăng? Thưa không, một chuyện rất lạ nhưng có thật.

“Tôi quá bất mãn với những chuyến bay xa liên lục địa giá vé rất đắt mà cung cách phục vụ và sản phẩm lẫn dịch vụ thì quá tồi, khách còn bị cấm hút thuốc”, ông Alexander Schoppmann, một doanh nhân 55 tuổi người Đức nói như để giải thích nguyên nhân khiến ông thành lập Smoker's International Airways (Smintair), một hãng hàng không dự kiến sẽ cất cánh bay lần đầu vào tháng 10.2007. Khi ấy, tất cả 138 ghế trên chiếc Boeing 747 (một máy bay loại lớn, thường có chỗ cho 559 hành khách vé hạng bình dân) của Smintair sẽ dành cho hành khách quen hút thuốc. Hãng đã mua lại 3 chiếc 747 đã qua sử dụng.

“Phi hành đoàn cũng được phép hút”, Schoppmann cho biết. “Chúng tôi sẽ thực hiện các chuyến bay hàng ngày từ Dusseldorf đi Tokyo và Thượng Hải. Chúng tôi sẽ phục vụ hành khách với caviar, xìgà Cuba, nơi mỗi ghế có gạt tàn thuốc lớn. Giá vé hạng nhất sẽ là 10.000 euro, hạng thương nhân 6.500 euro, tức không đắt hơn vé của các hãng phổ thông”.