Tác giả Uông Thái Biểu ,
23 Tháng Hai 2007
Tiếp nước từ đại ngàn Trường Sơn, về phố cổ Hội An, sông Thu Bồn đổi tên gọi Hoài Giang. Bên dòng sông Hoài thơ mộng này, không có chỗ cho những ồn ã, náo nhiệt. Dòng sông nhỏ lặng lẽ trôi như đã từng suốt một đời theo hướng Đại Chiêm hoà nhập cùng đại dương xa thẳm.
Phố tự làm cũ mình đi cho giống với ngày xưa, thuở khai cư tứ hải khách thương về đây lập phố. Con người của đất này cũng hoà nét tính cách riêng vào với cảnh quan chung. Ăn mặc giản dị, đi đứng khoan thai, nói năng nhỏ nhẹ. Âm sắc của người phố Hội chỉ đủ giao cảm vừa phải cùng người đối diện. Lá bàng đỏ rơi thảng thốt trước con đường nhuốm màu heo may dọc chiều sâu của phố. Hội An thao thiết một niềm gió.
Mưa như bụi rây thảng hoặc không làm thấm một làn áo mỏng. Gió cũng chỉ vừa đủ đẩy đưa những chiếc lá xào xạc suốt con đường nhỏ xinh hun hút. Không gian ấy, gió ấy, mưa ấy và những tiếng rơi mỏng mảnh của lá đủ đánh thức những tâm cảm sâu kín trong hồn khách đa tình.
Buồn như buồn sâu hơn. Vui như nở nụ cười chìm lặng bên trong. Phố mang dáng dấp thân phận đa đoan. Mùa buôn bán ngày xưa, Hội An tấp nập. Bao gương mặt khách thương đến từ xứ xa. Tàu thuyền san sát. Những kho bãi và vô vàn hàng hoá. Hội An của một thời là nơi giao thoa và gặp gỡ của các nền văn hoá Đông - Tây. Có thể gặp ở đô thị cổ này hình bóng của người Bồ Đào Nha, Anh, Pháp, Hà Lan cùng với dáng nét Trung Hoa, Nhật Bản… qua sự hiện diện của các công trình kiến trúc, những tập tục văn hoá đa dạng, những làng nghề truyền thống.
Trên hai cây số vuông của khu phố cổ có bốn trăm năm tuổi, bắt gặp biết bao hình ảnh bến cảng, cầu, đình, chùa, nhà thờ, hội quán, lăng mộ, phố xá, các chứng tích văn hoá Việt, Chăm, Trung Hoa, Nhật Bản và các quốc gia phương Tây. Nếu kiến trúc chùa Cầu xây dựng theo kiểu "trên nhà - dưới cầu" được các thương gia Nhật Bản tạo lập với hơn 300 năm tuổi thì các hội quán như Triều Châu, Hải Nam, Phúc Kiến lại do các gia đình người Hoa đến sinh sống và buôn bán lập nên. Nhà nguyện Tin Lành, nhà thờ Kitô. Rồi nhà Việt, chùa Việt và những nét văn minh lúa nước ngàn năm ở vùng đồng bằng miền Trung bên dòng Thu Bồn…
Bạn tôi nói rằng, Hoài Giang là dòng sông đa tâm trạng. Thực ra, sông không cất thành lời mà dòng chảy vĩnh hằng và muôn lớp sóng trào là nơi gửi gắm, chuyển tải tâm trạng của những kiếp người. Đời phố lúc thịnh lúc suy, đời sông lúc lở lúc bồi, đời người khi lành khi bạc.
Phố Hội thu hút du khách bởi sự bình thản cố hữu với những nét rêu phong trơ gan tuế nguyệt, bởi vẻ trầm mặc u hoài như ẩn chứa những thông điệp xa xăm. Người hoài cổ và ưa thích khám phá sẽ ngập chìm trong vô vàn trạng thái cảm xúc vừa lạ vừa quen khi xuôi ngược dọc ngang phố cổ. Đối diện với Hội An là đang tự cởi mở tâm hồn để đối thoại với đa chiều biểu hiện của các nền văn hoá cổ - kim, Đông - Tây. Đối diện với Hội An là đối thoại với mang mang cố sự và ngổn ngang tân văn thế sự…
Kinh doanh đã trở thành lẽ sống và các biển hiệu trên phố chính là sự… biểu hiện sức sống Hội An. Biểu hiện ấy bạn sẽ cảm nhận khi đến với những dãy hàng lồng đèn đậm nét hoài cổ, những gallery sát nhau trên một con đường tìm dáng và đánh bóng nét xưa, những tiệm cao lầu mang dư vị thời khai phố hay những con đường cà phê bên bờ sông Hoài và cả những resort hiện đại vừa mới tạo dựng. Biểu hiện ấy bạn cũng sẽ cảm nhận khi tiếp xúc với ông từ ở miếu Quan Công hay bà lão bán tò he trước ngôi nhà cổ 300 năm tuổi mang tên chủ nhân Thái Quân Thái. Biểu hiện ấy bạn cũng sẽ cảm nhận rõ nét khi tiếp xúc với người đạp xích lô bên cầu Cẩm Nam hay bà chủ khách sạn An Huy phố Nguyễn Thái Học.
Men theo bến sông và bắt gặp, trong các hẻm nhỏ của đô thị đang làm du lịch phát đạt ấy vẫn còn những ngôi nhà cổ kín cổng cao tường, lặng lẽ an nhiên. Như thời gian đang chầm chậm trôi về hướng bắt đầu ngọn gió…
|