• Rộn rịp xuân chiến khu

Nhân kỷ niệm 60 năm Chủ tịch Hồ Chí Minh về ATK lãnh đạo kháng chiến, tỉnh Thái Nguyên được vinh dự tổ chức Năm du lịch quốc gia “Về thủ đô gió ngàn - Chiến khu Việt Bắc”. Ngay từ đầu xuân, nhiều đoàn thể đã trở về nguồn, những đêm lửa trại, các buổi giao lưu văn nghệ với nhân dân địa phương khiến mùa xuân Định Hóa vui càng thêm vui.

Bên đống lửa trại, mọi người cùng ôn lại kỷ niệm xưa, các đồng chí lãnh đạo, các cơ quan Trung ương về chiến khu vào mùa xuân năm 1947 để chuẩn bị cho cuộc trường kỳ kháng chiến. Đây Khau Tý, Khuôn Tát - nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh ở và làm việc. Đây Bản Bắc (xã Điềm Mặc) - nơi đóng cơ quan của Tổng bộ Việt Minh, nơi ở của đồng chí Tôn Đức Thắng. Kia Thẩm Khen, Nà Lọm (xã Phú Đình), vẫn còn lán ở của đồng chí Phạm Văn Đồng, đồng chí Trường Chinh... Các cơ quan Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, Tổng Liên đoàn, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Trường Đảng Nguyễn Ái Quốc (nay là Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh), Ban giao thông liên lạc Trung ương (tiền thân của Tổng cục Bưu điện), báo Sự thật (tiền thân của báo Nhân dân)… đều đóng tại các thôn bản của Định Hóa.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp luôn xúc động mỗi khi nói về mảnh đất này: “Trong thời gian kháng chiến, đặc biệt huyện Định Hóa không có một nhà dân nào không có cơ quan Trung ương ở. Cơ quan của Bác, cơ quan của Trung ương, các đồng chí lãnh đạo của Đảng và Chính phủ đều tập trung đóng ở Định Hóa, tuy có thời gian chuyển sang Sơn Dương hay Bắc Kạn thời gian ngắn rồi lại trở về Định Hóa. Định Hóa là ATK tuyệt mật nhằm đảm bảo an toàn và ổn định để các đồng chí lãnh đạo chủ chốt lúc bấy giờ làm việc ít phải di chuyển”. Hầu hết các tên làng, tên xã của Định Hóa đều mang đậm dấu ấn của thời kỳ kháng chiến sôi động. Tại các thôn Khau Tý, Khuôn Tát, Nà Kếch, Nà Lọm, Nà Mòn, Thẩm Khen, Tỉn Keo, xóm Đồng, bản Mù, bản Cái… Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Trung ương Đảng và Chính phủ đã bàn bạc, thảo luận, ra những quyết sách quan trọng. Nơi đây, ngày 6-12-1953, Bộ Chính trị và Trung ương Đảng đã họp, quyết định thông qua kế hoạch chiến lược Đông - Xuân 1953-1953 và chiến dịch Điện Biên Phủ.

Nhiều di tích lịch sử còn giữ nguyên hiện trạng, cọ vẫn xòe ô che chở những mái lán, hầm hào, hoa mơ vẫn nở trắng rừng xuân và dòng người lại đổ về chiến khu nhộn nhịp như 60 năm về trước.

• Sẵn sàng “chia củ sắn lùi”

Chân thành, rộng lòng hiếu khách, đó là tính cách của đồng bào Định Hóa, bất cứ ai đến đây cũng được đón tiếp ân cần chu đáo như thể trở về chính nhà của mình.

Trên đường đi làm đồng về, gặp chúng tôi, cụ ông Ma Đình Khánh, 85 tuổi, tha thiết mời bằng được vào nhà uống chén trà nóng. Cụ Khánh là đảng viên cao tuổi nhất của xã Điềm Mặc, 60 năm trước, cụ đã được đón Bác về Khau Tý, gia đình cụ cũng nhường nhà cho cơ quan Trung ương ở, vào rừng chặt tre, gỗ, lá cọ xây dựng nơi ở, làm việc, kho tàng, nhà xưởng cho các cơ quan.

Đồng bào Định Hóa nhường nhà cho cơ quan còn mình thì vào rừng làm lán ở, vừa không ảnh hưởng đến cơ quan, vừa bảo vệ cách mạng. Đồng bào cũng tích cực tăng gia sản xuất để có lương thực nuôi mình và cung cấp cho kháng chiến. Trong thời gian ngắn, người sơ tán đến xã đông hơn cả dân xã, lương thực, thực phẩm khan hiếm, cán bộ có gì ăn cũng chia cho dân, dân đi rừng hái được mớ măng, nắm ớt cũng chia cho cán bộ một nửa. Cụ Khánh vẫn nhớ từng người ở nhà cụ, cụ bảo, hồi đó thực hiện “ba không” (không nói chuyện làm lộ bí mật, không nghe những điều không có liên quan đến mình, không chỉ đường và không nói chuyện với người lạ mặt) nên mọi người không hỏi nhiều về nhau nên không có địa chỉ để sau này liên lạc. Cụ luôn tin sẽ có dịp mọi người quay trở lại.

Cũng như mỗi gia đình ở Định Hóa, cụ Khánh rất phấn khởi đón Năm du lịch, gia đình cụ vừa góp 7 sào trong tổng số hơn 10 sào ruộng để huyện làm bãi đỗ xe. Cụ bảo, không làm ruộng thì ta làm việc khác, phải tạo điều kiện tốt nhất để đón anh em mình trở về thăm lại chiến khu xưa. Còn cụ bà, đã 87 tuổi, hàng ngày chăm cho bầy gà mau lớn và tẩn mẩn dành dụm những trái cây vườn nhà để chờ đón khách.