Các lò bánh địa phương tham gia đêm hội với ý thức tạo ra hình ảnh “gợi nhớ” và “bất ngờ” khi khách mời chính của đêm hội là Việt kiều và những du khách nước ngoài về Cần Thơ ăn Tết. Đầu tiên, 56 tiểu thương tại khu chợ cổ ủng hộ, 300 vị khách theo tour lữ hành đăng ký tham gia đêm hội; nhưng khi ánh đèn ấm áp trước khu chợ cổ thắp lên soi rõ 4 chiếu “demo” quy trình gói bánh tét thì hàng trăm người ở TP Cần Thơ đã đến với đêm hội. Chợ cổ đã trở thành điểm sinh hoạt vui nhộn của cộng đồng trong đêm 28 Tết vừa qua.

Ăn miếng bánh tét lần đầu trong đời

Linnea, người Thụy Điển, cùng nhóm bạn lần đầu tiên trong đời nếm món bánh tét và thích thú khi được nghe giai thoại, giải thích chất liệu nếp dẻo. Linnea nói : “Cái bánh có thịt mỡ, đậu rất ngon; nhưng tôi lại thích ăn bánh nhân chuối. Tôi đã ăn tới cái miếng thứ ba rồi”.

Anh Dave Tsukishima, người Nhật (định cư tại Canada) say sưa ngắm cô Thúy trải lá, đặt nhưn, gói, buộc và thắt dây cho đòn bánh. Cứ sau mỗi thao tác của người gói, mắt anh lại sáng lên cùng với nụ cười thích thú. Dave Tsukishima nói: “Người Nhật cũng có rất nhiều loại bánh truyền thống gắn với nhiểu lễ hội dân gian, nhưng chưa có cái bánh nào gói bằng lá khéo và đẹp như bánh tét của các bạn. Nếp dẻo của Việt Nam không cần xay thành bột mà có thể kết dính cả nhân bánh, quả thật các bà nội trợ Việt Nam thật giỏi!". Đã ba lần về Việt Nam, nhưng đây là lần đầu Dave Tsukishima được ăn tết Việt và tận mắt thấy quy trình làm bánh truyền thống Việt Nam.

Đêm hội bánh tét Cần Thơ kéo dài đến 11 giờ đêm. Đoàn khách ngoại quốc cuối cùng là 16 người Đức. Ăn một khoanh bánh, anh Juergen Weber chép miệng, nói: “Ngon, ngon! Tôi và các bạn cùng đoàn lần đầu được ăn loại bánh lạ này. Chúng tôi rất cảm ơn các bạn Việt Nam đón tiếp nồng hậu và mời chúng tôi cùng ăn tết Việt. Chắc tôi không bao giờ quên chuyến đến Việt Nam đầu tiên này”.

21 năm xa quê hương Tân An, anh Diệp Tấn Thông, Việt kiều Canada đã 3 lần về nước nhưng cái tết Đinh Hợi này anh cho là vui nhất. Bởi có quá nhiều cái mới. Chợ cổ, nơi xưa anh vẫn hàng ngày ra mua rau, mua cá nay được trùng tu, bảo vê nguyên lành. Dự đêm hội bánh tét diễn ra ngay trước sân chợ làm anh càng thêm xúc động. “Lâu lắm rồi tôi mới lại được nhìn thấy các má, các chị gói bánh tét, mới nghe lại tiếng lửa kêu lách tách, được ngửi mùi khói bếp, mùi bánh bốc ra từ nồi đang sôi sùng sục. Người đông vui, náo nhiệt nhưng tôi cứ ngỡ mình đang ở nhà trong đêm canh bánh chờ giao thừa”. Nếu Tết nào ở đây cũng tổ chức được đêm hội như vầy thì chắc không ít bà con Việt kiều về cho bằng được, để mà vui sống lại với bao ký ức của quê hương.

Tinh hoa gia truyền

Đêm hội gợi nhớ sự tích cách đây 218 năm khi chinh phụ gói cơm nếp trong lá chuối cho chồng theo nghĩa quân Tây Sơn hành quân tiến về giải phóng kinh thành Thăng Long. Đánh bại 22 vạn quân Mãn Thanh, Nguyễn Huệ nhận ra trong đoàn quân của mình có loại thực phẩm đặc biệt này và cho gói bánh khao quân mừng thắng trận - gọi là bánh tết. Ngày nay, bánh tét (tết) không chỉ xuất hiện trong dịp lễ tết mà thường xuyên bán ngoài chợ. Chị Minh Ngọc làm và bán bánh tét ở 44 Tân Trào, thuộc thế hệ thứ 3 kế thừa “sự nghiệp” bán bánh tét của gia đình ở chợ Cần Thơ này. Chị được mẹ là bà Minh Tân truyền nghề làm bánh tét 3 màu - “độc chiêu” của gia đình. 70 tuổi, dưới ánh đèn vàng của đêm hội, bà Minh Tân thao tác gọn hơ làm ra những đòn bánh thật khéo. Bà nói: “Làm bánh tét 3 màu tốn công nhiều nhưng được cái là vừa đẹp con mắt, vừa ngon miệng". Bánh tét của bà không đơn điệu mà có cả nhưn lạp xưởng, trứng vịt muối… không khác gì bánh trung thu của người Hoa. Chị Minh Ngọc còn “bật mí”: khách hàng của chị phần nhiều là khách du lịch. Mỗi ngày chị bán hết vài trăm đòn bánh.

Chị Tư Cẩm (ở Thới An Đông, quận Bình Thuỷ) cách trung tâm Cần Thơ hai ba chục cây số cũng nổi tiếng nhờ bánh tét, nói rằng chị đến với nghề làm bánh tét khi làm dâu, mẹ chồng chỉ cách gói bánh lo đám tiệc hay khi tết tới. Bánh tét của gia đình làm quà tặng cho bà con thân tộc. Ba năm trước, có người bày chị đem bánh tét ra chợ Xuân Khánh (quận Ninh Kiều, TP. Cần Thơ) bán thử. Nhờ báo SGTT mà khách đặt hàng của chị đã lan ra nhiều tỉnh miền Tây, TP. HCM với số lượng đều đặn vài ba trăm đòn mỗi ngày. Các lò bánh cũng tham dự, giới thiệu sản phẩm ở đêm hội. Ở đó bánh tét được gói, nấu và có cả cuộc thi nạo dừa, gói bánh, nếm và đoán gia vị chủ lực… Nhiều ông tây , bà đầm cùng vây quanh một bếp lửa, cùng canh bánh chín.

Sẽ tổ chức những chuỗi đêm hội thường xuyên

Ông La Minh Hồng, tổng giám đốc công ty CTC cho biết: "Năm 2008, TPCT được chọn là điểm tổ chức năm du lịch. Ngay từ bây giờ, chúng tôi sẽ triển khai chương trình thu hút khách du lịch để tập lần lần. Chúng tôi sẽ cùng với báo SGTT tổ chức không gian “Đêm hội” thường xuyên hơn ở khu chợ cổ này. Sau đêm hội này, CTC sẽ tập hợp các lò bánh vốn là những cơ sở gia truyền, sản xuất nhỏ, giúp họ tổ chức lại sản xuất, làm quen cung cách của nhà cung cấp chuyên nghiệp, xây dựng thương hiệu bánh tét Cần Thơ và giới thiệu đặc sản này với hệ thống Sài Gòn Co-opmart. Hai bên sẽ phối hợp tổ chức những đêm hội giới thiệu văn hoá mặc từ thời khẩn hoang tới hiện đại, trong đó sẽ tái hiện hình ảnh của làng nghề dệt lãnh Mỹ A, lụa Khmer, thổ cẩm của đồng bào Chăm; Đêm hội của những nghệ nhân làm tranh lá, tranh xé; Đêm hội chè gánh; Đêm hội của những người làm bánh từ gạo; Đêm hội của những đầu bếp nấu món chay; Đêm hội bánh pía - sự giao thoa văn hoá ẩm thực Việt- Hoa (Trung thu); Đêm hội của những đầu bếp chuyên chế biến cá basa; Đêm hội táo quân dành cho những đầu bếp nhà hàng ở Cần Thơ trình làng món ngon vào đêm 23 tháng Chạp năm 2008… Và dĩ nhiên đêm hội bánh tét năm tới sẽ thu hút nhiều hơn nữa những lò bánh từ các tỉnh về đây. Chúng tôi hy vọng sẽ thu hút ngày càng nhiều làng nghề, nhiều cơ sở sản xuất nhỏ, người đang nắm giữ tinh hoa gia truyền vào những đêm hội này".

Ông La Quan Ba, giám đốc Trung tâm phát triển chợ Cần Thơ cho biết sau đêm hội, các hộ bán lẻ ở chợ Cần Thơ đã hình thành nhóm sáng lập viên CLB những người bán lẻ, trong đó có những người bán hàng lưu niệm, thủ công mỹ nghệ, hàng tiêu dùng cho du khách…Nhiều người trong số này nói: "Chúng tôi là học viên của lớp bán lẻ thuộc Dự án nâng cấp và hiện đại hoá hệ thống bán lẻ Việt Nam thuộc báo SGTT. Nếu chợ cổ có những đêm hội, chúng tôi sẽ tiếp tục điều chỉnh cho phù hợp những thay đổi ở khu chợ này".