Dân "phượt" amatơ

Tự nhận mình là dân "phượt" quả cũng hơi... xấu hổ! Chẳng thể bì với rất nhiều dân lượt phượt, giang hồ chuyên nghiệp thoắt một cái đã thấy biến mất đến một nơi heo hút nào đó trên khắp nước mình, những người mà điện thoại di động luôn ở trong tình trạng "tò tí te", nhưng niềm đam mê đi lại, xê dịch thì chúng tôi chẳng bao giờ thiếu. Và bởi thế, cứ thử tự nhận bừa mình là dân "phượt" thì có chết ai, cho dù chỉ là "phượt amatơ"!

Sáng Hà Nội trời mưa lâm thâm, ba chiếc xe máy nối nhau đi về hướng quốc lộ 6 - giống như đi về phía mặt trời! Bởi càng đi, mưa như dừng lại sau lưng, nắng ấm áp, đường dốc dần lên sau mỗi kilômét bỏ lại sau lưng.

Chúng tôi đi thẳng một mạch lên thị xã Hoà Bình, tiện đường nên ghé lại thăm thuỷ điện. Không vào đúng thời điểm mở cửa xả, thuỷ điện và lòng hồ dưới ánh nắng gay gắt kỳ lạ đầu xuân trơ khấc, nước chỉ hơi xăm xắp. May mắn thay, tôi thấy lòng mình chợt mềm lại khi bất chợt nhìn ra một đoá hoa sưa nở bung trắng xoáđứng lẻ loi bên bờ sông Đà. Cái thứ hoa lạ kỳ chỉ bừng nở một vài ngày, rồi khi hoa rụng đi, một lớp lá nõn mướt lại lên xanh rì ngay sau đó như một mối duyên nợ!

Cũng vào thời điểm này năm trước, trong một chuyến "phượt" về vùng cực bắc lòng hồ sông Đà, về với đất Đà Bắc với những ngọn gió xuân dễ khiến người ta nao lòng, chúng tôi cũng đã bắt gặp những cây hoa sưa trắng bừng đứng lẻ loi bên sông như thế!

Thuê một chiếc thuyền nhỏ, chúng tôi như chìm vào không gian thăm thẳm, mênh mang của vùng lòng hồ xanh lục. Nắng lấp loá, tiếng chèo khua nhẹ, sóng rì rầm vỗ vào hai mạn thuyền, tưởng chừng thời gian như ngưng lại ở đây, giữa vùng lòng hồ mênh mang này, giữa những người bạn đã trở nên thân thiết tự bao giờ sau mỗi chuyến đi...

Hỏng xe giữa đường, trả giá cho sự bất cẩn

Thực ra, kế hoạch ban đầu của chúng tôi chỉ là đi đến thị xã Hoà Bình, nhưng rồi kế hoạch thay đổi vì cảm hứng đến bất chợt. Quãng đường kéo dài tới tận Mai Châu. Cũng vì chủ quan cho một chuyến đi chưa đầy trăm cây số mà chúng tôi thiếu sự chuẩn bị cần thiết.

Đi quá Tân Lạc, vùng trồng mía nổi tiếng đất Hoà Bình, chiếc Minsk xanh lơ đột nhiên xì hơi. Bộ đồ vá săm đã để quên ở nhà. Giữa đường vắng toàn đèo dốc, kiếm đâu ra hàng sửa xe! Đi mãi thêm gần 4km dốc mới thấy hai hàng sửa xe. Năn nỉ gãy lưỡi mà cả hai chủ hiệu đều không chịu đi vá giùm, cũng không cho mượn bộ đồ nghề và chiếc bơm để vá săm. Ba người bạn phải vần chiếc xe lốp đã xẹp lép nhích từng mét một để lên dốc.

Ở trên này, hai cô gái vẫn kiên nhẫn ngồi năn nỉ người chủ hiệu sửa xe giúp đỡ dù trong lòng tức điên vì cái thói bàng quan đáng ghét của anh ta! Thế rồi, nhờ chị vợ nói giúp vài câu, anh ta mới thèm cho mượn bộ đồ nghề và chiếc bơm, nhưng nhất định không chịu xuống giúp! Thật may, nhờ kinh nghiệm tích luỹ được sau những chuyến đi, các bạn cũng đã kỳ cạch thay được cái săm mới, yên tâm cho đoạn vượt dốc sắp tới.

Gọi là dốc Cun, nhưng thực ra đó là một con đèo - đèo Thung Khe - dài tận 15km. Đường đi Tây Bắc không thiếu những đoạn đèo thế này! Và đó cũng là lý do chúng tôi chọn xe máy cho những chuyến đi như thế. Cảm giác đổ đèo để gió lồng lộng táp vào mặt, làm rối tung những mái tóc, một bên là vách đá, một bên là vực sâu hay những rừng lau bạt ngàn thật không gì sướng bằng!

Leo lên tới đỉnh đèo này, dừng xe một lúc, đứng ở đó và nhìn xuống thung lũng Mai Châu ở dưới, nhà cửa san sát, ruộng bậc thang với những ô mạ mới cấy xanh như miếng ghép hình. Cũng chính tại đỉnh đèo này, 10 giờ đêm một ngày năm trước, khi vừa thoát ra khỏi 18km sa lầy ở Song Khủa, Sơn La, qua nông trường Mộc Châu rồi về đến ngã ba Tòng Đậu, chúng tôi đã dừng chân trong cơn mưa mùa xuân mà nhìn xuống thung lũng lấp lánh đèn ở dưới để lấy thêm quyết tâm đi nốt 130km đường còn lại để về nhà kịp hôm sau đi làm.

Ngủ nhà sàn, dùng nhà vệ sinh tự hoại

Tại Mai Châu, chúng tôi nghỉ đêm ở bản Lác thuộc xã Chiềng Châu. Khác với những bản người dân tộc chúng tôi đã qua, bản Lác khá hiện đại. Đường trong bản đã được lát bê tông, người dân tộc chẳng còn lạ lẫm, tò mò gì với khách nước ngoài chứ đừng nói đến người Kinh. Mô hình du lịch cộng đồng đã khiến bản "văn minh" lên nhiều.

Khoảng 1/6 hộ gia đình (hơn 20 hộ) làm nghề kinh doanh nhà nghỉ trên chính ngôi nhà sàn của họ. Các ngôi nhà này được đánh số, và mặc dù cột kèo, cầu thang vẫn làm bằng gỗ, sàn nhà vẫn lót bằng tre nứa, nhưng nền móng của những ngôi nhà sàn Thái bốn mái này đều đã được bê tông hoá hết cho chắc chắn.

Không có khung cửi nữa vì phụ nữ còn phải làm đồng, nấu cơm phục vụ du khách. Cũng chẳng có trâu nằm dưới sàn vì mất vệ sinh, thay vào đó là 1, 2 bộ bàn ghế tre cho khách ngồi uống trà tán chuyện. Nhà tắm, nhà vệ sinh trắng toát hiện đại được xây từ tiền vay ngân hàng chỉ được dùng khi có khách. Còn thì người Thái ở đây vẫn ưa dùng 2 cái nong che tạm bên giếng để tắm cho... gần gũi thiên nhiên!

Chúng tôi nghỉ ở nhà sàn số 24 ngay ngoài đầu bản, trông thẳng ra cánh đồng của bản. Cô chủ nhà chừng 40 tuổi, đã có hai con lớn tướng mà trông còn rất trẻ, da trắng mịn như con gái, đãi chúng tôi món xôi nếp, cơm lam, thịt nướng truyền thống của người Thái. Cơm lam, xôi nếp trước đây chỉ dùng trong những dịp lễ lạt, tết cơm mới, giờ đây, do nhu cầu của khách du lịch, nó xuất hiện quanh năm trên mâm cơm ở bản này. Những hạt nếp nương dẻo, ngọt lừ, trắng muốt tròn căng trong những ống giang.

Nhưng cái thứ rau rừng mà cô chủ nhà gọi là rau tẩm bóp hay rau tập tành (có giống rau tập tàng của người dưới xuôi?) mới thực sự là đặc sản. Rau đem luộc với gừng tươi giã giập ăn vào đầu tiên đăng đắng, rồi khi nuốt nước bọt (đúng cách ăn của người Thái) thì sẽ thấy ngọt lừ nơi cuống họng! Cảm giác đó thực sự thú vị! Cũng giống như cuộc đời, khó khăn, gian truân rồi cũng sẽ có lúc qua, và may mắn, hạnh phúc sẽ lại luôn mỉm cười!

Buổi tối ở bản Lác chỉ ồn ã, vui tươi một chặp khi có khách đoàn đến. Các vị khách Tây mắt xanh tóc vàng mặt đờ đẫn ngắm các cô gái, chàng trai xoè hoa, thổi khèn, nhảy sạp chuyên nghiệp như ở đoàn văn công tỉnh về. 10 giờ đêm, bản bắt đầu im ắng dần.

Chúng tôi về nhà, vừa uống chè tươi vừa nghe cô chủ nhà kể chuyện phong tục người Thái, vừa trầm trồ xem những chiếc gối, chiếc chăn cô dệt từ hồi đi lấy chồng, rồi lại ồ lên khi biết người Thái dù đã kết hôn thì vợ, chồng vẫn nằm mỗi người một chăn riêng!

12 giờ đêm, đèn đóm trong bản tắt hết. Cả bản chìm trong bóng tối. Ngoài ruộng bậc thang, tiếng nước chảy róc rách từ bậc nọ xuống bậc kia. Khung cửa sổ mở rộng, mùi hương bưởi, hương muỗm tràn ngập mát rượi không gian yên ắng. Chái nhà bên cạnh, tiếng cô chủ nhà khe khẽ lúc bổng khi trầm:

Không thành người chung nhà
Anh đừng quên em
Như nước sông Mã quên rêu
Như bè sông Mã quên bến
Đừng quên em như mạc lạc bờ, anh ơi...