Cách Bangkok chừng 40km về phía bắc là dòng Klong Damnernsaduak (Klong, tiếng Thái nghĩa là kênh, rạch). Dòng chảy không lớn, nhưng lượn qua nhiều làng mạc làm gợi nhớ miền Tây Nam bộ ở nước ta.

Kênh rạch ở Thái

Có một tài liệu đáng lưu ý: nội đô Bangkok đã có đến 83 con kênh với hàng chục ngàn tàu thuyền ngược xuôi thông thương vận chuyển. Vậy, hẳn người Thái xưa cũng gắn cuộc sống với sông rạch. Một thời, những kênh rạch từ sông mẹ Chao Phraya chảy qua Bangkok chẻ ra thành những dòng kênh xanh trên bến dưới thuyền như: Sean Seap, Prem, Bangkok Noi... len giữa những đô thị cổ làm cho thương nhân phương Tây gọi Bangkok là “Venise của phương Đông”. Hệ thống giao thông huyết mạch của người Thái trong quá khứ chủ yếu là đường sông. Mãi đến năm 1861, tàu lửa mới có mặt ở Bangkok.

Vậy thì có thể nói vùng Damnernsaduak là một kênh đào còn sót lại và duy trì nét sinh hoạt của người Thái trong quá khứ. Theo lời kể của Pinyo, người của Tổng cục Du lịch Thái, khu chợ nổi này có mặt khoảng 100 năm nay nhưng đã 30 năm tham gia vào đời sống du lịch của Thái Lan. Điều đáng nói là mỗi người dân Damnernsaduak đều ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường như một lẽ sống của họ: dòng kênh qua chợ nổi không có chút rác nổi lều bều hay cảnh bạ đâu vứt đó như thường thấy ở chợ nổi Việt Nam...

Cái duyên Damnernsaduak

Con thuyền lướt êm đưa chúng tôi qua một đoạn kênh dài với những vườn cây thoáng mát. Điều đáng mừng là khi gần đến khu chợ, nhiều thuyền ghe, tắc ráng có máy nổ đều giảm ga, tắt máy. Khu chợ hiện ra với chiều sâu của dòng kênh ban mai lấp lánh thứ ánh sáng lọt qua những mái che của hàng quán hai bên.

Buổi sáng, lác đác trên dòng kênh băng qua những khu làng Damnernsaduak, người dân vẫn giữ thói quen chèo ghe chở hoa quả, bánh kẹo và nhu yếu phẩm ra chợ mua bán. Người Thái ở đây còn đội nón rộng vành, không chóp nhọn, đan bằng rơm, cói. Mùa nóng, vành nón có thể đón gió mát và che nắng. Những bà cụ sống lâu năm ở chợ nổi kể lại những năm xưa, họ phải dậy từ 2-3 giờ sáng, xếp hàng lên ghe và chèo ra chợ. Những chiếc ghe hiu hắt treo ngọn đèn dầu làm cả bến sông nhập nhoè ánh đèn.

Chuyện cũ rồi. Ba mươi năm làm du lịch, Damnernsaduak đã đổi khác nhiều. Nhiều hàng quán tiểu thương buôn bán đồ thủ công mọc lên hai bên dòng kênh biết cách hét giá trên trời. Chúng tôi tắp vào những hàng lưu niệm và thử hỏi mua những túi xách vải. Chủ tiệm nói với một thứ tiếng Anh khá nhuyễn, hét giá gấp 4 lần giá thực. Tôi có thể mua một chú bé gỗ Pinochio với giá 180 baht, trong khi cô chủ quán môi son loè loẹt sẵn sàng ngoác miệng ra giá đến 750 baht. Ngay cả người của Tổng cục Du lịch Thái đi trong đoàn cũng nhắc nhở chúng tôi nên trả giá khoảng 1/3 thì mua được. Gần đây, nhiều báo chỉ trích những chiếc “máy chém” ven bờ này.

Tuy nhiên, cái hay của khu chợ nổi ngoài khung cảnh đặc thù còn là hình ảnh những người phụ nữ tảo tần (có lẽ ở đâu cũng thế!). Họ như chưa thoát ra được quá khứ nghèo của miền quê Thái. Chị Mey, một người bán hủ tiếu và kẹo dừa trên nền chợ, nói mỗi ngày có thể kiếm được 300 baht nhưng phải dậy từ sớm để chèo ghe ra. Chị cũng bảo, có chỗ ngồi để bán là may mắn. Nhiều người bán hủ tiếu, nước dừa hay bánh mì phải chèo ghe chạy ngược chạy xuôi... Những hàng trái cây từ sầu riêng, măng cụt, và nhất là dừa, những sản phẩm quà lưu niệm chế tác từ nguyên liệu dừa được bán khá nhiều. Cái chệch choạc ngổn ngang của một khu chợ nổi vẫn còn giữ nguyên, làm cho du khách cảm thấy dễ chịu và nhiều ngẫu hứng.

Chúng tôi tạt vào một ghe bán đồ ăn và thưởng thức món hủ tiếu với giá rẻ như bèo: 15 baht (chưa tới 10 ngàn đồng) nhưng chế biến rất ngon, hơi cay (đặc trưng Thái). Khách có thể ghé các “nhà bếp di động” này và thưởng thức món ăn dân dã. Chủ quán còn cho khách mang theo cả... tô để ngồi trên ghe đi hết một vòng tour chợ thì quay lại trả tô sau.

Điểm cuối của chợ nổi là một khu vực bày bán hàng quà thủ công lưu niệm và vài món đặc sản. Ở đây, chủ lò đường thốt nốt mời khách dùng miễn phí ly nước thốt nốt mát ngọt và mua quà lưu niệm.

Có thể nói chợ nổi Thái là khu chợ của những giác quan mở. Tiếng mời chào bằng thứ tiếng Anh của người Thái, tiếng khua nước của mái chèo ngược xuôi rộn ràng, hình ảnh một ông lão vắt chân lên ghe ngủ đợi bà cụ bán gánh hàng rong, cho đến sự hồ hởi của những vị khách xa mua được món quà đẹp, mùi trái cây và mùi khói từ những nồi kẹo dừa, hủ tiếu cứ thoang thoảng...

Ở đó, bỏ đi những thiên kiến được, mất hay sự bực bội vì kiểu làm ăn chụp giựt, ta có thể chạm vào phần nào cái không gian trên bến dưới thuyền, để hiểu hơn diện mạo bình dân của người Thái năm xưa. Tưởng như ngày xưa nối với cái hiện đại hôm nay bằng một nhịp chèo rất gần.