Bây giờ đã tháng năm, mùa gió nam thổi về, là thời điểm tàu thuyền ra khơi đánh bắt sứa biển, chế biến xuất sang Trung Quốc. Còn dân vạn chài lam lũ, sống lâu năm ở Cô Tô lớn thì bám biển bằng nghề câu mực đêm hoặc rê lưới ghẹ trên chiếc thuyền nan truyền thống. Theo cậu bé Đinh Như Tài 14 tuổi sống tại Bắc Vàn: vùng biển Cô Tô khá nhiều mực lá và mực ống, có con nặng vài ba ký, hôm nào trăng lên, cháu mới chèo thuyền ra đảo lân cận, câu từ năm giờ chiều hôm đến rạng sáng hôm sau bán hơn trăm nghìn đồng, phụ giúp bố mẹ. Nhằm hôm trời không trăng hoặc mưa gió, đành gác chèo, nghỉ việc. Với những người đi rê lưới ghẹ, công việc vất vả hơn, vì ban ngày vợ chồng con cái phải thay nhau vá lưới do thường xuyên bị đá ngầm phá rách.

Thiên nhiên khá ưu đãi cho Cô Tô hưởng nhiều sản vật từ biển như ngọc trai, sá sùng, bào ngư vốn đặc sản quý hiếm xưa nay. Kế tiếp là những bãi biển trong veo, phẳng lặng ngay cả những lúc thời tiết xấu. Và đi bất cứ đâu đều thấy bờ cát trắng phau, thoai thoải. Vượt dốc lên núi Cô Tô đứng trên tháp hải đăng, phóng tầm mắt bốn bề, bãi biển Hồng Vàn, Vàn Chảy, Tài Vàn đến tận Cẩu Thủ Mỹ (núi đầu con chó) phía nam đảo; cảnh vật mênh mông hào phóng đến nao lòng.

Cảnh sắc gợi nhớ về cồn cát hình cánh cung ở Lăng Cô – Huế. Dẫu sao, Cô Tô nơi đây vẫn quyến rũ hơn bởi chưa hề bị bàn tay con người xâm phạm, vẫn thuần khiết đến mức không một bóng người, không một dấu chân trên cát. Ở nơi khác, là những cánh rừng phi lao cổ thụ, những rạn san hô dưới làn nước trong vắt. Xa xa hướng đông bắc, hòn đảo đá vôi giống hệt con sư tử đang trong tư thế vừa tư lự, trầm mặc vừa như trấn giữ...