Từ đường Hồ Chí Minh (nhánh tây) đoạn km 16 vào đến động mới dài khoảng 7 km. Hơn 6 km là đường khá bằng phẳng đi trên nền đất mịn, dưới tán rừng rợp lá với những ngọn gió thổi mát rượi.

Cách động chừng 300 m là đoạn phải trèo qua những triền đá tai mèo lỗ chỗ, sắc cạnh. Hang nằm trong phân khu rừng phục hồi sinh thái, thuộc vùng lõi núi đá vôi của di sản thiên nhiên thế giới Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng.

Cửa động chỉ là một hầm nhỏ độ 3 m2, nằm ngay dưới chân một ngọn núi đá vôi dựng đứng, cao gần 100 m. Đứng trên cửa nhìn xuống, ánh sáng trời rọi vào động được hơn chục mét, lờ mờ những dọc đất, đá choãi xuống lòng động với độ dốc rất lớn.

Hai đường dây chão lớn được cột vào một tảng đá và ròng xuống động. Mọi người phải hai tay bám chặt dây, chòi chân vào từng vách đá và đu dần xuống. Qua 15 m như vậy mới đến được khoảng đất thoai thoải hơn một chút và không cần dùng dây nữa.


Động Thiên Đường
Khoảng này dài hơn 30 m, lổn nhổn đá vỡ. Những bước chân lần mò trong tranh tối tranh sáng, phía dưới thì tối thui thui, cứ tưởng như đang bước xuống một cõi âm nào vậy.

Đến đoạn bằng phẳng, nhìn lên, cửa động như một hình tam giác sáng trắng nằm trong một màn đen của các vách đá vôi trông rất ấn tượng.

Đoạn đầu của động là một vòm hang cao vài chục mét, bề rộng khoảng 100 m. Dù được chiếu sáng bằng những chiếc đèn pha công suất 1.000W từ máy nổ nhưng xem ra chẳng nhìn bao quát được là bao vì động quá rộng.

Hang động Thiên Đường khác rất nhiều so với động Phong Nha và Tiên Sơn. Động rất ẩm ướt. Nền động đầy đất pha cát dẻo quẹo, cứ như đã từng có nước chảy mang phù sa vào vậy.

Mà chắc chắn là có nước chảy vì quan sát kỹ thấy nhiều mảng nền có đất và cát dợn sóng như bị nước lùa sau cơn mưa. Đoạn đầu của động đã có nhiều thạch nhũ. Ấn tượng nhất là một khoảng nhũ trải trên nền động trông chẳng khác gì một cái sa bàn của các nhà quân sự bày ra để luận chiến sự.

Đến đoạn thứ hai, vòm hang đột ngột hất lên cao đến gần trăm mét. Đèn được tập trung chiếu lên vòm và thành động trông thật hoành tráng với nhiều thạch nhũ khối, cột. Cả một bãi với hàng chục ụ thạch nhũ cao 30-60 cm nằm ngay trên nền động trông rất giống các tượng Phật.

Có cả những cột nhũ lớn đường kính 1-2 m không khác gì tượng Phật Bà Quan Âm. Do thiếu ánh sáng nên không thể thấy rõ hết các khối thạch nhũ, nhưng ở những khối, cột đến gần được đều có thể nhận ra hình thù của các loài vật như hổ, voi, cá...

Phần lớn nền động là đất dẻo, khá bằng phẳng nên rất dễ cho mọi người đi lại tham quan. Nhiệt độ trong động luôn ở 20-210C. Chỉ ngồi trước cửa động cũng cảm nhận được từng luồng hơi mát lạnh từ dưới động thổi ngược lên, phả vào da thịt trong cái nắng 36-370C ngoài trời.

Chưa hết điều lạ, còn có các dãy thạch nhũ cao khoảng 60 cm nằm vuông góc với nhau bên một mái đá tạo thành những chiếc bể đựng nước như có ai xây bằng ximăng trắng giữa nền động.

Bên trong bể còn chứa cả nước trong vắt, cứ như ai đó đã chuẩn bị sẵn cho các nàng tiên đến tắm vậy. Thỉnh thoảng máy điện lại tắt để kéo dây vào sâu hơn. Cả động im lìm không một tiếng động, dù chỉ là một hơi thở trong màn đêm đặc quánh tưởng như cắt lát ra được.

Khách có cảm giác mông lung như đang ở vào thuở hồng hoang, bởi cái bóng đêm hoang dại và những khối thạch nhũ ướt rượt, tí tách nhỏ nước xuống như đang trong thời đất trời sinh tạo...

Ngay giữa đoạn động này là lòng của một con sông đang còn chảy mỗi khi có mưa. Những dấu vết hằn rõ nước chảy: đất cát ẩm ướt bị dồn vào từng bãi rộng dưới nền động mà không hề có thạch nhũ như ở những chỗ nền cao khác.

Trong đó, kể từ đoạn động thứ hai vào đến đoạn cuối cùng, một con mương lớn chạy suốt qua lòng động đã làm sập nhiều khối thạch nhũ xuống nền động và còn tạo ra nhiều điểm nứt gãy lớn cho nền động cùng những hố hút nước xuống sâu hoắm.

Và có khả năng động Thiên Đường thông với một dòng sông ngầm, nhưng chỉ khi có mưa lớn hoặc vào mùa mưa lũ mới có nước tràn vào lòng động. Như vậy từ cửa động vào đến đây chỉ mới trên 500 m chiều dài mà thôi. Còn biết bao đoạn với bao điều kỳ thú khác nữa chưa thể đến để khám phá.