Chúng tôi vô tình “phát hiện” ra khu du lịch chưa nhiều người biết đến này do một sự tình cờ. Trong khi đi tìm nhân vật cho một bài viết khác, chúng tôi được chỉ đường đến Quan Sơn. Từ chỗ buộc phải đến, buộc phải thuê thuyền đến nơi cần tới, chúng tôi ngẫu nhiên được chiêm ngưỡng vẻ đẹp hoang sơ và kỳ vĩ của một nơi đã được ví là Hạ Long của tỉnh Hà Tây.

Từ Hà Nội, chúng tôi chạy xe máy theo đường 21B để đến Vân Đình rồi Tế Tiêu, những địa danh nổi tiếng của tỉnh Hà Tây. Khoảng 50 cây số là quãng đường quá ngắn để đến một địa chỉ du lịch đẹp đẽ và hoang sơ như Quan Sơn mà nhiều người đã ví là một Hạ Long trên cạn.

Chỉ đi qua Tế Tiêu chừng mươi cây số, một ngã rẽ bên tay phải đã đưa chúng tôi lên một con đường đê vắng vẻ. Cỏ mọc xanh rì, không có dấu hiệu của du lịch ngoài một khách sạn mới xây trên một cù lao giữa bốn bề mênh mông nước. Thay vì rẽ trái để... mua vé vào trung tâm của khu du lịch, chúng tôi tiếp tục rồ ga và chạy số 2, thậm chí số 1 đi trên con đường gập ghềnh toàn ổ gà và đá sỏi. Cảnh vật càng lúc càng đẹp đẽ lạ thường với những ngọn núi cao vút mọc ngay bên tay trái, giữa hồ nước có hoa dại phủ trắng bên bờ. Càng vào sâu phía trong, không hiểu sao lại có rất nhiều lò gạch. Tuy nhiên, chính những dãy lò gạch lợp tranh khiến chúng tôi tưởng tượng đến sơn trại của những vị hảo hán tụ nghĩa giữa một vùng nước non tương tự mà Thi Nại Am đã mô tả trong Thủy Hử.

Đưa khách vào Quan Sơn

Đi đến cùng đường, khi lò gạch đã thưa thớt, chúng tôi gặp một bến nước. Mấy chiếc đò sắt tựa như đò sắt ở chùa Hương đang đón khách. Nhỏ như lá tre, nhưng một đò lại gắn máy diesel. Khách đông, đò đầy, nước mấp mé muốn tràn vào. Cô lái đò tên Tư lấy dây xích chằng thêm một chiếc đò nữa rồi san bớt khách và đạp chân vào một sợi dây thừng làm ga. Máy nổ vang, hai con thuyền dính vào nhau rẽ nước và đưa chúng tôi đến nơi tận cùng của Quan Sơn mà người dân ở đây quen gọi là hồ Ngái.

Càng đi sâu vào trong, cảnh vật càng hoang vu. Mặt nước trong và lặng như gương dần hiện lên những tấm lá sen tròn xoe. Trong cỏ dại, lau lách um tùm vụt bay lên những chú chim cuốc, cò lửa. Le le thì bay lướt trên mặt sóng. Nếu không có những quả núi lô nhô như bát úp bốn bề, có thể nhầm đây với nơi mà đạo diễn Hồng Sến đã quay bộ phim Cánh đồng hoang nổi tiếng.

Đích đến của chúng tôi là một cái am nhỏ của một ông già không con cái đang sống một mình trong vùng núi non mênh mông này. Ông lão tên Thìn, 69 tuổi, râu tóc trắng như một đạo sĩ, sống bằng nghề hái thuốc nam. Từ nơi ở của ông, khi tiếng máy đò đã tắt, tôi lại nghe thấy tiếng chim kêu náo động. Cuốc, cò, chào mào, bìm bịp hòa giọng cùng ve núi. Dưới hồ, từng đàn cá mương thong dong bơi, thỉnh thoảng một tiếng cá quẫy đánh ủm. Cá trong hồ to lắm, vài ký một con là chuyện rất thường, cô Tư bảo.

Núi ở Quan Sơn

Thật không ngờ, ông già tên Thìn có mái tóc búi tó trắng như cước ấy được người dân ở đây coi như một kỳ nhân. Cách đây chừng mười năm, ông cùng đệ tử đã làm nên một kỳ tích là xây dựng một vườn tượng khá hoành tráng trên núi cao. Được ông Thìn yêu cầu, cô Tư lại vui vẻ đánh xuồng đưa chúng tôi đến nơi có tên là Thung Phật. Đó là một khe núi cao khoảng 100 mét với những lối đi dốc đứng.

Theo ông Thìn, trong vòng 8 năm, ông đã cùng đệ tử hái thuốc bán lấy tiền xây dựng hàng vài chục pho tượng, đào đắp hàng km lối đi cùng rất nhiều công trình kỳ vĩ khác trên đỉnh núi. Thung Phật bây giờ coi như bỏ hoang nhưng những công trình hầu như còn nguyên vẹn. Một quả chuông hơn ba tạ đồng vẫn kêu boong boong, một pho tượng Di Lặc khá lớn vẫn nguyên màu sơn trắng trên sườn núi.

Không có nhiều du khách đến được chốn này, nhưng nếu ai đến rồi, chắc sẽ còn nhớ mãi. Giữa một nơi thâm sơn cùng cốc, lại hiển hiện dấu vết của những công trình mang tính tín ngưỡng đã và đang trở thành hoang phế. Những cây chuối, cây doi đang cho quả chín. Không người hái, chỉ có chim sóc đang ăn quả chạy rào rào khi thấy tiếng người. Một cảm giác vừa thích thú, vừa... rờn rợn đặc trưng của sự khám phá bao trùm. Cùng vạch lá, đạp cây để dẫn chúng tôi đến tất cả những ngóc ngách của Thung Phật, ông Thìn cất tiếng nói sang sảng: “Tôi muốn làm để lại cho đời sau thôi, không vụ lợi, không lưu danh”.

Chúng tôi rời Thung Phật khi trời đã ngả sang chiều. Từ trên núi cao, một lần nữa, cảnh vật của một vùng nước non lại hiện ra đẹp như trong cổ tích. Thay vì sự tĩnh lặng, chiếc đò sắt của cô Tư lúc này trở thành điểm nhấn tuyệt vời cho trời nước Quan Sơn. Ngồi trên đò để trở về bến cũ, chúng tôi bảo nhau, nhất định phải trở lại nơi này!