Trong các hang động đã được phát hiện và đón khách đến tham quan, động Thiên Cung tuy mới tìm thấy nhưng có sức hấp dẫn kỳ lạ. Đường lên thăm động bám theo vách đá dốc ngược, luồn trong tán dây leo ngan ngát hương phong lan và thi thoảng vọng lên tiếng chim chuyền như chào mời. Du khách thăm động vừa có cái thú vui leo núi, vừa có cái háo hức như đang đi lên trời.

Động Thiên Cung có tiết diện chữ nhật, rộng khoảng 25m, dài khoảng 120m, cao trên 20m. Chiều dài nằm theo hướng Bắc-Nam. Đứng trước cửa động nhìn vào, thoạt trông, ta có cảm nhận động có qui mô to lớn, khoáng đạt và bị quyến rũ trước sự tạo tác kỳ vĩ, lộng lẫy của thiên nhiên. Trên vách động Đông và Tây đối diện, là hai bức tranh hoành tráng đồ sộ, chạm nổi nhiều hình, đường nét mềm mại, uyển chuyển và những khối điêu khắc có qui mô lớn, thô ráp với nét chạm khắc cách điệu khoẻ khoắn. Nơi này là voi phục, ngựa phi, hổ vờn; nơi kia là những chiến binh, giáp mã với đao kiếm sáng loáng, tua tủa. Ngước lên trần hang phía Đông, ta bàng hoàng bắt gặp những hình tượng sống động nơi thượng giới. Này là Ngọc Hoàng, Thiên Lôi, Nam Tào, Bắc Đẩu râu tóc như mây; kia là những tiên nữ xinh xắn, xiêm y lộng lẫy, thướt tha đang mải mê múa hát. Treo lơ lửng trên trần hang là chiếc gậy đá thần diệu của Tôn Ngộ Không từng làm náo động thiên cung, chốc chốc lại phát sáng. Chiếc gậy đá dài 2m, tiết diện tròn, thẳng tắp như có bàn tay ai khéo léo đặt một đầu lên cột thạch nhũ đứng sừng sững giữa trần hang, đầu kia tựa vào vách động phía Đông. Mỗi vách động là một kỳ công, mỗi ngăn hang là một tuyệt tác. Đứng dưới vòm động cao rộng, màu thạch nhũ xanh ánh như dát bạc, giữa thế giới những hình hài kỳ dị, vừa thật vừa ảo, ta ngỡ như lạc vào chốn thiên cung thần bí mà choáng ngợp...

Khác với động Thiên Cung, cửa hang mở giữa lưng chừng núi, hồ Ba Hầm, đáy là mặt vịnh, trần cách mặt nước 4-5m khí triều xuống thấp. Hồ Ba Hầm nằm giữa một hòn đảo đá lớn có tên Đầu Bê, tiếp giáp với vùng biển Long Châu bát ngát. Cửa hang hình bán nguyệt mở ra bên vách đá bằng phẳng phía tây bắc của đảo. Đáy cửa hang là mặt nước thông với dòng hải lưu uốn lượn khuất khúc chảy từ Cửa Vạn vào. Hồ Ba Hầm là một hệ thống gồm ba trũng biển, có tiết diện tròn, vách dựng đứng thành vại, thông với nhau từng đôi qua một hang luồn hẹp và quanh co. Du khách vào chơi hồ Ba Hầm phải đi bằng xuồng hay thuyền con qua hang luồn, nhích dần từng mái chèo giữa rừng thạch nhũ nhiều kiểu dáng lô nhô, màu sắc rực rỡ từ trần hang rủ xuống lơ lửng. Giữa không gian yên ắng đến kỳ lạ là cuộc sống hồn nhiên, sôi động của các loài cá, tôm, cua... đua bơi dưới dòng nước xanh lung linh hay trèo leo trên các vách đá.

Qua hang luồn, thuyền bơi trên trũng biển hình tròn chẳng khác gì bơi trên mặt giếng sâu hút, khổng lồ. Hoa phong lan, trúc đuôi gà, vạn tuế mọc quanh vách hang, làm nơi đỗ cho các loài bướm in hình mặt trời và loài dơi mình chuột. Cây khế cổ thụ xum xuê hoa trái ở cạnh cửa hang là nơi hội tụ náo nhiệt các loài sóc bay, khỉ đít đỏ, vẹt đầu bạc, chim xanh mắt thau...

Từ xưa đến nay, vẻ đẹp của Hạ Long đã trở thành nguồn cảm hứng vô tận cho các nhà nghệ thuật: thơ ca, âm nhạc, nhiếp ảnh, hội hoạ, điện ảnh. Nhưng đứng trước vẻ đẹp kỳ ảo, vừa thơ mộng, vừa hoành tráng của Hạ Long, thì các tác giả đều cảm thấy tác phẩm của họ chưa xứng với hiện thực. Nhà thơ, nhà văn hoá lớn Trung Quốc Quách Mạt Nhược trong bài thơ “Cảm hứng trong khi chơi thuyền trên Vịnh Hạ Long”, viết ngày 20-7-1957, cũng đã thổ lộ sự bất lực của mình khi miêu tả vẻ đẹp Hạ Long:

Cảnh trước mặt cho tôi vài thi tứ

So với cảnh diệu kỳ, thơ có cũng như không