Ngựa trắng nơi rừng xanh

Người dân huyện Phú Lộc (tỉnh Thừa Thiên - Huế) kể rằng ngày xưa, ở đây thường có các vị tiên ngồi đánh cờ. Ngựa của tiên mải đi ăn cỏ đồng xa, khi trở lại thì tiên đã bay về trời, ngựa nhớ chủ lang thang đi tìm, hóa thành mây trắng. Cái tên Bạch Mã có lẽ có từ đó.

Bạch Mã là trung tâm của dải rừng xanh kéo dài từ biển Đông đến biên giới Việt - Lào. Nhiệt độ ở đây luôn thấp hơn từ 7 - 10 độC so với những vùng lân cận. Chính điều đó đã tạo nên thế giới sinh học phong phú và đa dạng với 2.147 loài thực vật và 1.493 loài động vật, trong đó có 27 loài thực vật và 66 loài động vật có tên trong Sách Đỏ Việt Nam.

Sau những phút nghỉ ngơi, du khách có thể đi khám phá các tuyến đường mòn độc đáo nằm quanh các khu biệt thự. Đó là các tuyến đường mòn Trĩ Sao (dẫn đến thác Trĩ Sao, nơi có nhiều chim trĩ sao sinh sống), đường mòn Đỗ Quyên (dẫn đến đỉnh thác Đỗ Quyên cao 300m - nơi có rất nhiều hoa đỗ quyên nở vào mùa xuân), đường mòn thác Ngũ Hồ (nơi có 5 hồ nước trong xanh), đường mòn Vọng Hải Đài (cuối con đường là tới độ cao 1.450m). Từ đó, bạn có thể nhìn thấy cảnh quan bao la hùng vĩ của các dãy núi chạy dài ra tận biển Đông.

Du khách cũng không thể bỏ qua đường mòn qua rừng chò đen dài khoảng 300m nhưng khá dốc và khó đi. Thăm khu rừng này, bạn sẽ bất ngờ khi gặp nhiều cây cổ thụ hùng vĩ tập trung gần nhau, có nhiều cây đường kính trên 1m và cao tới hơn 30m. ở vườn sưu tập lan, du khách sẽ có dịp chiêm ngưỡng và tìm hiểu đời sống của hàng trăm loài lan với nhiều màu sắc và kiểu dáng độc đáo.

Tìm về những biệt thự xưa

Năm 1932, Bạch Mã được ông Girard - một kỹ sư người Pháp phát hiện, để rồi sau đó, một hệ thống gồm 139 biệt thự, khách sạn, bể bơi, đường giao thông... được xây dựng, nhằm phục vụ việc tham quan, nghỉ dưỡng của giới quan chức người Pháp và nhà giàu thời bấy giờ. Sau khi người Pháp rời khỏi Việt Nam, năm 1960, chính quyền Sài Gòn đã thành lập Vườn Quốc gia Bạch Mã - Hải Vân, nhưng công việc bảo tồn bước đầu không kéo dài được lâu. Đã có nhiều trận đánh ác liệt xảy ra ở khu vực này. Đỉnh Bạch Mã biến thành sân bay trực thăng và đồn bốt, chiến hào của quân Mỹ - ngụy, nhằm kiểm soát khu vực Huế, Đà Nẵng và biển Đông... Thập kỷ 70, 80 của thế kỷ trước, Bạch Mã gần như bị bỏ hoang, vô chủ, bởi hệ thống biệt thự, đường sá đã bị phá hoàn toàn. Nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường đã từng viết thiên bút ký tuyệt vời về Bạch Mã mà ông gọi là “Ngọn núi ảo ảnh” - một ngọn núi như ảo ảnh sa mạc, thấy và gặp rồi đấy, vậy mà định chạm vào thì nó bỗng chốc tan biến...

Ngày nay, tại Bạch Mã, 139 biệt thự cổ do người Pháp xây dựng chỉ còn lại dấu tích đổ nát do chiến tranh và thời gian tàn phá. Tận dụng những biệt thự ít bị hư hỏng, Bạch Mã đã được trùng tu, tôn tạo thành khu nghỉ ngơi cho du khách. Đó là các khu nhà mang tên Đỗ Quyên, Sao La, Kim Giao. Những ngôi nhà này vẫn giữ được thiết kế kiến trúc theo kiểu Pháp, với bề ngoài trông rất tĩnh lặng và cổ kính. Biệt thự thường chỉ cao 2 tầng, với cầu thang vòng và hành lang khá rộng mát, cửa sổ lớn quay ra phía đỉnh núi, sàn gỗ mát mẻ, thoáng đãn

Cùng với Sa Pa, Đà Lạt, Bạch Mã đang trở thành một địa danh du lịch sinh thái hấp dẫn du khách trong và ngoài nước .